Jonston Jan – Historiae
naturalis de piscibus et cetis libri V. cum aeneis figuris / Iohannes Ionstonus
med. doctor concinnauit. [oraz] – Historiae naturalis de exangvibus aqvaticis
libri IV. cum figuris aeneis / Joannes Jonstonus […] concinnavit. Francofvrti
ad Moenum [1650], impensa Matthaei Meriani. Folio, s. 228 (w tym rytowana karta
tytułowa), k. tabl. 45 z ilustracjami (miedzioryty); s. 78, k. [1], k. tabl. 20
z ilustracjami (miedzioryty); razem oprawa z epoki: skóra, zwięzy wypukłe. Najważniejszym
dziełem przyrodniczym Jana Jonstona (1603-1675) - ur. w Szamotułach i
związanego z Lesznem wybitnego polskiego przyrodnika, lekarza i filozofa
pochodzenia szkockiego był „Teatr powszechny historii naturalnej” - kompendium
wiedzy zoologicznej od czasów starożytnych do współczesnych autorowi, wyd. po
raz pierwszy w latach 1650-1653 w 6 osobnych księgach (ptaki, zwierzęta wodne „bezkrwiste”
(dzisiejsze bezkręgowce), owady (w tym pajęczaki), ryby i wieloryby, węże i
smoki, zwierzęta czworonożne (ssaki), w których opisał ok. 1000 gatunków
zwierząt. Pomnikowe dzieło Jonstona - jedynego powszechnie znanego w XVII w. w
Europie polskiego przyrodnika, będące de facto pierwszą polską encyklopedią
przyrodniczą, wzbogaciły liczne ryciny przypisywane Matthäusowi Merianowi
(1593-1650) - wybitnemu grafikowi pochodzenia szwajcarskiego, pracującemu w
Niemczech. Wydane osobno dwie części „Historii naturalnej”, opisujące kolejno
ryby i wieloryby oraz wodne bezkręgowce, tekst dopełnia kilkaset rycin z
realistycznymi podobiznami zwierząt na łącznie 65 tablic miedziorytniczych.
Pęknięcia oprawy na krawędziach grzbietu i minimalny! ubytek na jego górnej
części, brak 2 tablic (29 i 30) oraz ubytek w tablicy 41 w tyt. 1, brak 5 kart
indeksu w tyt. 2 (wspólnego dla obu tyt.), ślady lekkiego zawilgocenia bocznego
marginesu kart, na początku i końcu łącznie 4 karty z odręcznie sporządzonym w
epoce wykazem zawartości. Stan dobry! Bardzo rzadkie, cenne dzieło nauki
polskiej!
|